Je eigen merk, gewoon op voorraad
Tot 12 maanden in één keer bestellen
Voor 15:00 besteld, zelfde werkdag verstuurd
Altijd discreet verpakt

Illustratie van een opengeslagen cao-boekje met één gemarkeerde regel, naast een koffiemok

Menstruatie en overgang op het werk: steeds meer cao’s maken afspraken

Wat er dit jaar is afgesproken

In juni maakte FNV bekend dat de nieuwe cao Schoonmaak voor het eerst afspraken bevat over menstruatie en overgang. De cao erkent dat deze klachten invloed kunnen hebben op het werk, en geeft werkgevers en werknemers ruimte om samen maatwerk af te spreken. Dat is geen klein detail in een sector waarin veel vrouwen werken, vaak met vroege of late diensten. De cao loopt tot 1 juli 2028, de verdere uitwerking volgt nog.

Op 24 juni volgde een onderhandelingsresultaat voor de cao Nederlandse Universiteiten, dat deze zomer definitief werd. Voor ruim 70.000 medewerkers komt er op elke universiteit expliciet aandacht voor klachten rond de menstruatiecyclus en de overgang. Leidinggevenden en medewerkers worden aangemoedigd om het gesprek erover te voeren en waar nodig maatwerk af te spreken.

Niet de eerste, wel een duidelijke trend

De eerste cao-afspraken over menstruatie en overgang verschenen in 2023, in de cao Kinderopvang en de cao van Fokus. Sindsdien volgden onder meer de NS, het Rijk, het sociaal werk, het hbo en een groot deel van de zorg, zoals ziekenhuizen, ggz, jeugdzorg en kraamzorg. Het onderwerp schuift bij steeds meer onderhandelingen aan tafel.

Wat zo’n afspraak meestal inhoudt

De afspraken verschillen per cao, maar bevatten meestal dezelfde bouwstenen:

Erkenning. De cao stelt vast dat menstruatie- en overgangsklachten invloed kunnen hebben op je werk.
Het gesprek. Werkgevers worden gestimuleerd om het onderwerp bespreekbaar te maken. Je hoeft daarbij geen medische details te delen.
Maatwerk. Denk aan een aangepast rooster, thuiswerken, tijdelijk andere taken of extra pauzes.
Menstruatieproducten. Sommige cao’s, zoals die van de NS en de kinderopvang, vragen werkgevers om gratis menstruatieproducten op de werkplek.

Een apart menstruatieverlof, zoals Spanje sinds 2023 kent, staat in deze Nederlandse cao’s niet. De afspraken gaan over aanpassen, niet over vrij nemen.

Waarom overgang en werk op de agenda staan

In Nederland zitten ongeveer 1,8 miljoen vrouwen in de levensfase waarin de overgang een grote rol speelt, en ongeveer 80 procent van hen heeft er klachten van, zoals opvliegers, slecht slapen of gewrichtspijn. Onderzoek onder ruim 12.000 werkende vrouwen van 40 tot 66 jaar, waar het RIVM naar verwijst, laat zien dat meer dan een op de drie door overgangsklachten beperkingen ervaart in haar werk. Minder dan de helft bespreekt dat op het werk.

Menstruatie raakt juist jongere vrouwen. Uit onderzoek van TNO voor het ministerie van SZW blijkt dat van de vrouwen tussen 21 en 30 jaar die zich ziek meldden, bijna 9 procent menstruatieklachten noemde als (deel van) de reden. In maart stelde de beroepsvereniging van bedrijfsartsen, de NVAB, bovendien de richtlijn Overgang en Werk vast. Daarin staat onder meer dat werkgevers overgangsklachten bespreekbaar moeten maken en werkdruk serieus moeten nemen.

Regelt jouw cao niets? Dit kun je doen

Er is geen wet die verlof of aanpassingen regelt bij menstruatie- of overgangsklachten. Toch sta je niet met lege handen:

Ziekmelden mag. Kun je door je klachten niet werken, dan meld je je ziek. Je hoeft je werkgever niet te vertellen wat je hebt.
Stel zelf maatwerk voor. Een ander rooster of een dag thuiswerken is vaak bespreekbaar, ook zonder cao-afspraak.
Ga naar de bedrijfsarts. Je kunt altijd een afspraak maken op het spreekuur van de bedrijfsarts, ook als je niet ziek bent en zonder toestemming van je werkgever.
Zoek je cao op. Bij je ondernemingsraad of vakbond hoor je wat er voor jouw sector geldt.

Last van je klachten? Begin bij je huisarts

Hevige menstruatiepijn of veel bloedverlies hoef je niet zomaar te accepteren, en ook voor overgangsklachten zijn er behandelingen, met en zonder hormonen. Je huisarts kijkt wat bij jou past. Soms speelt je anticonceptie daarin mee: met de pil kun je bijvoorbeeld je stopweek overslaan, zie De pil blijven doorslikken. En zit je zelf in de overgang, lees dan ook Anticonceptie tijdens de overgang, want zolang je nog ongesteld wordt, kun je zwanger worden. Meer over deze levensfases vind je bij menstruatie en de overgang.