Sterilisatie: hoe werkt het voor vrouwen en mannen?

In het kort

• Sterilisatie is bedoeld als definitief. Terugdraaien kan soms, maar het is een nieuwe operatie en de kans op succes is niet groot.
• Bij de vrouw sluit de gynaecoloog de eileiders af, onder narcose, in dagbehandeling. Je bent direct onvruchtbaar.
• Bij de man (vasectomie) gaat het onder plaatselijke verdoving en is het een kleinere ingreep. Hij is pas onvruchtbaar na een goed zaadonderzoek, na ongeveer drie maanden.
• Je hormonen en je menstruatie veranderen niet door een sterilisatie.
• De basisverzekering vergoedt sterilisatie niet. Reken op ongeveer €1.300 tot €1.600 voor een vrouw en rond de €500 voor een man, tenzij je aanvullende verzekering het dekt.
• Er is geen wettelijke minimumleeftijd, maar artsen zijn terughoudend bij jonge vrouwen. Twijfel je, dan werkt een spiraaltje ook jarenlang en is het weer te verwijderen.

Sterilisatie bij de vrouw: hoe gaat het?

Je huisarts verwijst je naar de gynaecoloog. In een eerste gesprek bespreekt die met je of sterilisatie bij jou past, welke alternatieven er zijn en wat de risico’s zijn. Neem daar gerust je tijd voor: je hoeft niet meteen te beslissen. De ingreep zelf is een kijkoperatie (laparoscopie). Je krijgt een korte narcose en gaat meestal dezelfde dag weer naar huis. De gynaecoloog maakt twee kleine sneetjes in je buik, één bij je navel en één laag in je onderbuik. Via die sneetjes worden je eileiders afgesloten, met clipjes of door ze dicht te branden. Eicellen en zaadcellen kunnen elkaar dan niet meer bereiken.

Na de ingreep

• De wondjes zijn na 7 tot 10 dagen genezen. De eerste dagen kun je wat pijn in je buik hebben.
• Pijn in je schouders komt vaak voor. Dat komt door het gas dat tijdens de kijkoperatie in je buik is geblazen, en het trekt binnen een paar dagen weg.
• De meeste vrouwen zijn binnen een week weer aan het werk.

Je anticonceptie tot de ingreep. De sterilisatie werkt direct, maar je gebruikt je anticonceptie tot aan de operatie gewoon door. Gebruik je de pil, maak dan je strip af. Heb je een spiraaltje, dan wordt dat vaak tijdens de operatie verwijderd. Vraag je gynaecoloog wat in jouw geval het handigst is.

Je hormonen en je menstruatie. Je eierstokken blijven gewoon werken. Je hormonen, je zin in seks en het moment van je overgang veranderen niet. Wel merken veel vrouwen dat hun menstruatie anders is dan met de pil. Dat komt niet door de sterilisatie, maar doordat de pil je menstruatie lichter en regelmatiger maakte. Je cyclus gaat terug naar hoe die van zichzelf is. Lees meer in Stoppen met de pil, en is je menstruatie daarna erg hevig, kijk dan bij hevige menstruatie.

Hoe betrouwbaar? Van de 1.000 vrouwen die gesteriliseerd zijn, worden er later toch 2 tot 5 zwanger. Is dat het geval, dan is de kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap groter. Blijft je menstruatie uit, doe dan een zwangerschapstest en neem bij een positieve uitslag direct contact op met je huisarts.

Tijdens een keizersnede. Een sterilisatie kan ook tijdens een geplande keizersnede. Bespreek dat dan ruim van tevoren, niet pas vlak voor de bevalling, zodat je de keuze in alle rust maakt.

Vasectomie: sterilisatie bij de man

Bij een vasectomie worden de zaadleiders doorgeknipt en afgesloten. Dat gebeurt onder plaatselijke verdoving, door een uroloog of een daarin gespecialiseerde huisarts, en duurt ongeveer een halfuur. Er komen daarna geen zaadcellen meer in het sperma. De zaadlozing zelf, het gevoel en de hormonen blijven hetzelfde.

Na de ingreep

• De balzak is een paar dagen gevoelig. Strak ondergoed helpt.
• Neem tegen de pijn liever paracetamol dan ibuprofen.
• Een of twee dagen rustig aan doen is genoeg voor de meeste mannen. Sporten en zwaar tillen wacht je even mee.

Niet direct onvruchtbaar. Na de ingreep zitten er nog zaadcellen in de zaadleiders. Na ongeveer 12 weken, en na minstens 20 zaadlozingen, wordt het sperma onderzocht. Pas als daar geen zaadcellen meer in zitten, is hij onvruchtbaar. Tot die uitslag blijven jullie anticonceptie gebruiken, bijvoorbeeld condooms of je eigen pil.

Hoe betrouwbaar? Na een goed zaadonderzoek is een vasectomie nog iets betrouwbaarder dan een sterilisatie bij de vrouw. Heel soms groeit een zaadleider weer aan elkaar.

Vrouw of man: de verschillen

Een vasectomie is dus kleiner, sneller hersteld en goedkoper. Maar sterilisatie gaat over jouw lichaam en jouw keuze. Heb je een vaste partner, dan is het goed om samen te bespreken wat voor jullie allebei past.

Wat kost het, en wordt het vergoed?

Sterilisatie zit niet in het basispakket, voor vrouwen niet en voor mannen niet. In 2026 betaal je voor een sterilisatie bij de vrouw ongeveer €1.300 tot €1.600 en voor een vasectomie rond de €500. De precieze prijs verschilt per ziekenhuis of praktijk. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden sterilisatie helemaal of gedeeltelijk, soms met een maximumbedrag. Kijk in je polisvoorwaarden onder “sterilisatie” voordat je een afspraak maakt. Overweeg je het binnenkort, dan is het overstapmoment aan het eind van het jaar een goed moment om te vergelijken.

Jong en geen kinderwens: hoe zit het?

Er is in Nederland geen wettelijke minimumleeftijd voor sterilisatie. Toch merken veel jonge vrouwen dat artsen terughoudend zijn. Dat heeft een reden: vrouwen die jonger dan 30 zijn bij hun sterilisatie, krijgen er vaker spijt van dan oudere vrouwen. Omstandigheden veranderen, en terugdraaien is niet eenvoudig. Dat betekent niet dat je keuze niet serieus wordt genomen. Weet je zeker dat je nooit kinderen wilt, dan heb je recht op een goed gesprek over sterilisatie. Een arts mag je vragen stellen en je wijzen op alternatieven, maar beslist niet in jouw plaats. Voel je je niet gehoord, dan mag je om een tweede mening vragen bij een andere gynaecoloog.

Wat helpt in dat gesprek:

• Vertel hoe lang je al weet dat je geen kinderen wilt en hoe je tot die keuze bent gekomen.
• Laat zien dat je de alternatieven kent en waarom die voor jou niet (meer) werken.
• Neem iemand mee als je dat prettig vindt.

Twijfel je? De alternatieven die jaren werken

Wil je vooral niet meer elke dag aan anticonceptie denken, dan zijn er methodes die net zo weinig moeite kosten en wel weer te stoppen zijn:

• Het koperspiraaltje werkt zonder hormonen en blijft, afhankelijk van het model, vijf of tien jaar zitten. Je bestelt het bij ons zonder recept en laat het plaatsen door je huisarts.
• Het hormoonspiraaltje werkt vijf tot acht jaar, afhankelijk van het type, en maakt je menstruatie vaak lichter of laat die helemaal wegblijven.

Beide spiraaltjes zijn bijna even betrouwbaar als sterilisatie, en als je ze laat verwijderen, ben je meteen weer vruchtbaar. Daarom zijn ze een goede tussenstap als je nog niet helemaal zeker bent. Twijfel je over de overstap? Lees Van de pil naar een spiraal.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Je huisarts is je eerste stap als je sterilisatie overweegt: die verwijst je door of voert een vasectomie soms zelf uit. Neem na een sterilisatie contact op met je huisarts als je:

• koorts krijgt, of als de wondjes rood, warm of pijnlijker worden
• steeds meer buikpijn krijgt in de dagen na de ingreep
• een positieve zwangerschapstest hebt, ook als je geen klachten hebt

Vanaf: 85.95 85.95 T-Safe 36mm van Titus Health Care (Koperspiraaltje)

Bekijk product

22.95 0.00 Durex Thin Feel Condooms (20 stuks)

Bekijk product

15.95 0.00 Durex Nude No Latex Condooms (10 stuks)

Bekijk product

27.95 0.00 Clearblue Zwangerschapstest Digitaal Ultravroeg (2 stuks)

Bekijk product

Veelgestelde vragen

Relevante artikelen

Bronnen

• NVOG, richtlijn Sterilisatie van de vrouw (2020)
• Anna Ziekenhuis, patiëntenfolder Sterilisatie van de vrouw
• Groene Hart Ziekenhuis, patiëntenfolder Sterilisatie van de man (vasectomie)
• Thuisarts, Sterilisatie (vrouw) en Sterilisatie (man)
• Consumentenbond, Vergoeding sterilisatie 2026